Wymowa litery G

Wymowa litery G w języku francuskim zawsze wydawała mi się tematem prostym i oczywistym. Takim, który przyswaja się intuicyjnie w trakcie nauki. Jednak na prowadzonych przeze mnie lekcjach przekonałam się, że nie jest to wcale tak proste i oczywiste, najwyraźniej nie jest to też intuicyjne. Żeby uporządkować ten temat, nagrałam 55. odcinek mojego podcastu (a na jego podstawie zrobiłam ten wpis). Zachęcam do wysłuchania chociażby ze względu na wymowę.

Zacznijmy od tego, że wymowa litery G w języku francuskim będzie zależała od tego, co znajduje się zaraz po niej. Zobaczmy to sobie na konkretnych przykładach. Posłuży nam do tego lista wyrazów z literą G. Lista nie jest specjalnie długa, ale jest reprezentatywna. To znaczy, że realnie ilustruje zasady związane z wymową litery G w języku francuskim.

Lista, na której będziemy pracować: gorge [gɔʀʒ], guitare [gitaʀ], garage [gaʀaʒ], élégant [elegɑ̃], aveugle [avœgl], gymnastique [ʒimnastik], manger [mɑ̃ʒe], agiter [aʒite], baguette [bagɛt], glamour [glamuʀ], pigeon [piʒɔ̃], agréable [agʀeabl], marginal [maʀʒinal], bagage [maʀʒinal], légume [legym].

Zanim przejdziemy dalej, zachęcam do zrobienia szybkiego ćwiczenia: weźcie kartkę papieru i podzielcie sobie te wyrazy na grupy, w zależności od tego, jak wymawiamy literę G. Podpowiem, że możemy tu utworzyć dwie lub trzy grupy. Dwie, jeśli skupimy się wyłącznie na tym, co daje nam w wymowie litera G w tych wyrazach. A daje nam dźwięk [g] lub [ʒ]. Ewentualnie możemy utworzyć trzecią grupę, do której wrzucimy wyrazy, w których mamy oba te dźwięki, jak na przykład w słowie gorge. Co zauważacie po podzieleniu wyrazów na grypy? Jakie kombinacje liter dają nam dźwięk [g] a jakie dźwięk [ʒ] w wymowie?

G + SPÓŁGŁOSKA

Na podanych przykładach widać, że po literze G możemy mieć zarówno samogłoskę jak i spółgłoskę w zapisie. W przypadku spółgłosek sprawa jest prosta – wymawiamy [g]. Wyrazy z listy ilustrujące tę zasadę to aveugle, glamour i agréable.

G + A / O / U

Kiedy po literze G mamy samogłoskę, to możliwości są dwie. G w połączeniu z samogłoskami A, O i U daje nam w wymowie dźwięk [g]. Tę zasadę ilustrują wyrazy: gorge, guitare, garage, élégant, baguette, bagage, légume.

Zwróćcie uwagę na fakt, że jeżeli po G mamy U + jeszcze jedną samogłoskę, to U nie wybrzmiewa. Ono tam jest wyłącznie po to, żeby dać dźwięk [g]. Widzimy to na przykład w wyrazach guitare i baguette. Jest od tej zasady kilka wyjątków. Takim wyjątkiem jest na przykład słowo aiguille [egɥij] (czyli igła, ale też wskazówka w zegarku). Une aiguille. Oraz słowo linguistique [lɛ̃gɥistik] i inne wyrazy z tej rodziny jak np. linguiste [lɛ̃gɥist].

G + E / I / Y

Natomiast G w połączeniu z samogłoskami E, I oraz Y daje dźwięk [ʒ]. W tej grupie znajdą się gorge, garage, gymnastique, manger, agiter, pigeon, marginal, bagage. Na mojej krótkiej liście słabo to widać, bo jedynym przykładem jest pigeon. Ale jeśli po G + E mamy jeszcze A, O lub U, to nadal wymawiamy [ʒ], tak jak w pigeon, ponieważ ważne jest, jaka litera znajduje się bezpośrednio po G. Można też to ująć trochę inaczej: żeby G w połączeniu z A, O lub U dało nam w wymowie [ʒ], musimy tam jeszcze wcisnąć literę E i wciśniemy ją zaraz po G a przed kolejną samogłoską.

*CZASOWNIKI ZAKOŃCZONE NA -GER

Znajomość powyższej zasady jest bardzo pomocna na przykład, żeby móc prawidłowo zapisać odmienione formy czasowników pierwszej grupy, potocznie nazywanych regularnymi, które kończą się na -ger, czyli przykładowo manger albo partager. Dla uproszczenia zerkniemy sobie tylko na czas teraźniejszy. Odmiana czasowników pierwszej grupy w czasie teraźniejszym polega na tym, że ucinamy im końcówkę -er i dodajemy końcówki osobowe. No i w pierwszej osobie liczby mnogiej czyli nous, ta końcówka to -ons. Jeśli więc weźmiemy czasownik manger, utniemy mu -er i podstawimy na to miejsce -ons, to wyjdzie nam nous mangons [mɑ̃gɔ̃]. Tymczasem bezokolicznik tego czasownika brzmi [mɑ̃ʒe], nie [mɑ̃ge]. I musimy zachować ten dźwięk [ʒ] przez całą odmianę w różnych czasach i osobach. Zatem żeby wyszło nam nous [mɑ̃ʒɔ̃], to po pozbawieniu bezokolicznika końcówki -er, musimy najpierw dodać E i dopiero po nim końcówkę osobową -ons. Wtedy wszystko się zgadza i mamy nous mangeons [mɑ̃ʒɔ̃].

Nie wiem, jak Wy, ale ja uważam, że zamiast kuć na pamięć, w których formach wskakuje nam to dodatkowe E, łatwiej jest bazować na znajomości zasad wymowy litery G. Przy okazji zwracam Waszą uwagę na fakt, że w formie nous mangeons [mɑ̃ʒɔ̃] mamy dwie różne głoski nosowe. Najpierw jest otwarte [ɑ̃] a potem jest zamknięte [ɔ̃].

G + N

Na zakończenie, wspomnijmy o czymś jeszcze, czego przygotowana przeze mnie lista w żaden sposób nie ilustruje. A mianowicie o tym, że litera G czasem łączy się ze spółgłoską N, co w wymowie daje nam [ɲ]. Znakomitym przykładem jest nazwa naszego kraju w języku francuskim czyli la Pologne [pɔlɔɲ]. Wśród innych przykładów znajdziemy na przykład rzeczowniki un peigne [pɛɲ] czy une baignoire [bɛɲwaʀ] albo czasownik gagner [gaɲe].

 

Mam nadzieję, że te wyjaśnienia pomogły Wam uporządkować temat wymowy litery G we francuskim. A jeśli francuska wymowa jest dla Was zbyt wysiłkowa, to zachęcam, żeby zajrzeć do tego wpisu. Podpowiadam w nim, co zrobić, żeby ułatwić sobie pracę nad wymową.

CIEKAWOSTKA: wiecie, jak się nazywa po francusku taki balon jak na foto? Czyli balon na ogrzane powietrze, którym można latać? Une montgolfière.